៧ចំណុចនៃគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ (សម្រាប់អ្នកប្រជាធិបតេយ្យនិយម)

គោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ៧ចំណុច ដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​៖

១. អធិបតេយ្យ​ភាព​របស់ប្រជាពលរដ្ឋ (ប្រជាធិបតេយ្យ?)៖ រដ្ឋធម្មនុញ្ញចែងថា ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេស​រាជាធិបតេយ្យ​អាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ដែលមានព្រះមហាក្សត្រជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ ប៉ុន្តែអំណាចអធិបតេយ្យភាពជារបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ។

២. ប្រជាធិបតេយ្យ សេរី​ពហុបក្ស៖ រដ្ឋធម្មនុញ្ញផ្ដល់នូវប្រព័ន្ធពហុបក្ស និងធានាដល់គណបក្សនយោបាយនូវសិទ្ធិមាន និងធ្វើសកម្មភាពដោយសេរីក្នុងដែនដែលកំណត់ដោយច្បាប់។

៣. ការបែងចែកអំណាច៖ រដ្ឋធម្មនុញ្ញអនុញ្ញាត​ឱ្យ​បង្កើតស្ថាប័នរបស់រដ្ឋាភិបាល បីដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ប៉ុន្តែអាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមកគឺ នីតិប្រតិបត្តិ នីតិបញ្ញត្តិ និងតុលាការ។

៤. សិទ្ធិ និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន៖ រដ្ឋធម្មនុញ្ញទទួលស្គាល់សិទ្ធិស៊ីវិល និងសិទ្ធិនយោបាយ រួមទាំងសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ ការជួបជុំ សមាគម និងសាសនា។

៥. សមភាព និងភាព​មិនរើសអើង៖ រដ្ឋធម្មនុញ្ញហាមឃាត់ការរើសអើង និងធានានូវសមភាពចំពោះមុខច្បាប់ ដោយមិនគិតពីពូជសាសន៍ ពណ៌សម្បុរ ភេទ ភាសា ជំនឿសាសនា និន្នាការនយោបាយ ដើមកំណើត ស្ថានភាពសង្គម ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬឋានៈផ្សេងទៀត។

៦. ប្រព័ន្ធតុលាការឯករាជ្យ៖ រដ្ឋធម្មនុញ្ញធានាថា តុលាការឯករាជ្យ និងក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ ដើម្បីពិនិត្យឡើងវិញ​នូវ​ធម្មនុញ្ញភាពនៃច្បាប់។

៧. វិមជ្ឈការ និងអភិបាលកិច្ចមូលដ្ឋាន៖ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ធានា​ការ​បង្កើត និងបែងចែក​ដែនរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន ដែលគ្រប់គ្រង​ដោយ​ក្រុមប្រឹក្សាជាប់ឆ្នោត។

ទោះបីជា គោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យទាំងនេះត្រូវបានដាក់បញ្ចូល និង​ធានា​នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញក៏ដោយ​ ក៏ការអនុវត្ត​គោលការណ៍ទាំងនេះ ឱ្យ​បាន​ពេញលេញ និងសម្រេចជោគជ័យ នៅតែជាបញ្ហាប្រឈមនៅក្នុងទិដ្ឋភាពនយោបាយរបស់​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ទាំងនេះនៅតែជាអាទិភាពសំខាន់សម្រាប់​ការអនុវត្តរបប​​នយោបាយ​ប្រជាធិបតេយ្យ សេរី​ពហុបក្ស ​នៅ​កម្ពុជា។